Kripto Ödeme Sistemi Nedir, Nasıl Çalışır? Uçtan Uca Akış
Kripto ödeme sistemi nedir? Fatura, ödeme adresi, blok onayı, webhook ve çekim adımlarıyla bir kripto ödeme altyapısının nasıl çalıştığını öğrenin.
Kripto ödeme sistemi, bir işletmenin müşterilerinden kripto para ile ödeme almasını otomatikleştiren bir altyapıdır. Her sipariş için bir fatura oluşturur, ödemeyi blokzincirde izler, yeterli onayı bekler ve sonucu işletmenin sunucusuna bildirir. Bu yazıda bir kripto ödeme sisteminin perde arkasında adım adım neler olduğunu anlatıyoruz.
Kripto ödeme sistemi nedir?
Kredi kartı ödemelerinde müşteri ile satıcı arasında bir ödeme kuruluşu durur, kart bilgisini alır ve onay verir. Kripto ödemede ise para doğrudan blokzincir üzerinden, müşterinin cüzdanından bir adrese gider. Arada kart bilgisi yoktur, geri çağrılabilen bir işlem (chargeback) de yoktur.
Bu sade yapı işletmeye tek başına yeterli olmaz. Bir işletmenin şu sorulara otomatik yanıt alması gerekir:
- Bu ödeme hangi siparişe ait?
- Doğru tutar mı geldi?
- Ödeme artık geri döndürülemez hâle geldi mi?
- Sipariş sistemi ne zaman ve nasıl haberdar olacak?
Kripto ödeme sistemi (ya da kripto ödeme ağ geçidi) bu soruları yanıtlayan katmandır.
Bir kripto ödemenin yolculuğu: 7 adım
Aşağıdaki akış, TRON ağı üzerinde TRX ve USDT (TRC20) kabul eden MercanPay örneği üzerinden anlatılmıştır.
1. Fatura oluşturulur
Müşteri sepetini onayladığında siteniz API üzerinden bir fatura açar, ya da siz panelden elle oluşturursunuz. Faturada tutar, para birimi, sizin sipariş numaranız (order_id) ve isteğe bağlı bir açıklama bulunur.
Fatura iki şekilde fiyatlandırılabilir: doğrudan coin cinsinden (örneğin 25 USDT) ya da USD cinsinden (örneğin 25 $). USD fiyatlı faturada müşteri ödeme sayfasında TRX veya USDT seçer ve kur o anda kilitlenir.
2. Faturaya bir ödeme adresi atanır
Her açık faturaya ayrı bir TRON ödeme adresi atanır. Böylece gelen ödeme, hangi siparişe ait olduğu tartışmasız biçimde faturayla eşleşir. Tek bir sabit adres kullanmanın sorunlarını USDT TRC20 ile ödeme alma rehberinde ele aldık.
3. Müşteri ödeme sayfasını görür
Müşteri, barındırılan (hosted) ödeme sayfasına yönlendirilir. Sayfada QR kod, adres, tutar ve bir geri sayım bulunur. Faturalar en fazla 24 saat açık kalır.
4. Ödeme zincirde algılanır
Müşteri borsasından veya cüzdanından gönderimi yaptığında işlem ağa yayılır ve bir bloğa girer. Sistem zinciri sürekli izlediği için ödemeyi hemen görür, ödeme sayfası da "ödeme algılandı · onaylanıyor" durumuna geçer. Müşteri böylece ödemesinin ulaştığını anında anlar.
5. Blok onayları beklenir
Bir işlemin bloğa girmesi, kesinleştiği anlamına gelmez. Üzerine yeni bloklar eklendikçe işlemin geri alınma ihtimali pratikte ortadan kalkar. MercanPay bir ödemeyi 20 blok onayından sonra kesin kabul eder. TRON'da bu genellikle yaklaşık bir dakika sürer. Konunun ayrıntıları blok onayı nedir yazısında.
6. Fatura güncellenir ve webhook gönderilir
Onay tamamlanınca fatura paid durumuna geçer, tutar bakiyenize yazılır ve sunucunuza imzalı bir webhook gönderilir. Siparişinizi bu bildirime göre onaylarsınız.
7. Bakiye çekilir
Biriken bakiyenizi dilediğiniz zaman kendi TRON cüzdanınıza çekersiniz. Panelden yapılan her çekim e-posta kodu ve Authenticator kodu ister.
Fatura durumları
Bir faturanın yaşam döngüsü birkaç durumdan oluşur. Entegrasyonunuzun bunların hepsini tanıması gerekir:
| Durum | Anlamı |
|---|---|
pending |
Ödeme bekleniyor |
partial |
Eksik ödeme geldi, fatura kalan tutar için ek süre alır |
paid |
Tam ödendi, sipariş onaylanabilir |
overpaid |
Fazla ödendi, alınan tutarın tamamı bakiyeye yazılır |
expired |
Süre doldu, ödeme alınmadı |
cancelled |
Ödeme almamış fatura iptal edildi |
Süresi dolmuş veya iptal edilmiş bir faturaya sonradan ödeme gelirse, bu ödeme de bakiyenize yazılır. Bu durumların nasıl yönetileceğini eksik, fazla ve geç ödemeler yazısında anlattık.
Webhook nedir, neden önemlidir?
Webhook, ödeme sisteminin bir olay gerçekleştiğinde sizin sunucunuza gönderdiği HTTP isteğidir. Sizin sürekli "ödeme geldi mi?" diye sormanız gerekmez, sistem size haber verir.
MercanPay'de gönderilen başlıca olaylar şunlardır:
invoice.paid,invoice.partial,invoice.overpaidinvoice.expired,invoice.cancelledwithdrawal.completed,withdrawal.failed,withdrawal.rejected
Her webhook HMAC-SHA256 ile imzalanır ve X-MercanPay-Signature başlığında t=<zaman>,v1=<imza> biçiminde gelir. Sunucunuz 2xx yanıt vermezse istek artan aralıklarla yeniden denenir.
Önemli bir kural var: Siparişi, müşterinin tarayıcısının "başarılı" sayfasına dönmesine göre değil, imzası doğrulanmış webhook'a göre onaylayın. Tarayıcı yönlendirmesi taklit edilebilir, imzalı webhook ise edilemez. İmza doğrulamanın adım adım anlatımı webhook imzası doğrulama rehberinde.
Kripto ödeme ile kart ödemesi arasındaki farklar
| Kart ödemesi | Kripto ödeme (USDT TRC20) | |
|---|---|---|
| Kesinleşme | Günler sürebilir, itiraz edilebilir | Onaylardan sonra geri alınamaz |
| Chargeback | Mümkün | Yok |
| Müşteri verisi | Kart bilgisi işlenir | Kart bilgisi yok |
| Uluslararası ödeme | Ülke ve banka kısıtları olabilir | Ağ her yerde aynı çalışır |
| Kur | Bankanın kuru | USD fiyatlı faturada kilitli kur |
Geri alınamazlık hem avantaj hem sorumluluktur. İade gerektiğinde, iadeyi siz müşterinin vereceği adrese ayrıca gönderirsiniz.
Entegrasyon seçenekleri
Kripto ödeme sistemini işinize üç farklı yoldan bağlayabilirsiniz:
- Panelden fatura: Kod yazmadan fatura oluşturup ödeme linkini müşteriye gönderirsiniz. Sosyal medya satıcıları için idealdir. Ayrıntılar Telegram ve Instagram için kripto ödeme linki yazısında.
- Hazır kütüphaneler: PHP (
composer require mercanpay/mercanpay-php) ve Python (pip install mercanpay) kütüphaneleri. - REST API: Her dilden kullanılabilen JSON API. Tüm uç noktalar dokümantasyonda yer alıyor.
Sık sorulan sorular
Kripto ödeme sistemi paramı tutar mı?
Ödemeler önce satıcı bakiyenize yazılır, siz de bakiyenizi dilediğiniz zaman kendi cüzdanınıza çekersiniz. Minimum çekim 10 $ değerindedir, çekim ücreti 1–3 $ arasındadır.
Müşterinin kripto cüzdanı olmak zorunda mı?
Hayır. Müşteriler ödemeyi genellikle kullandıkları borsanın çekim ekranından, ağ olarak TRON (TRC20) seçerek yapar.
Ödeme ne kadar sürede kesinleşir?
Ödeme zincirde görüldüğü anda algılanır. 20 blok onayından sonra, genellikle yaklaşık bir dakikada kesinleşir.
Hangi coinler destekleniyor?
MercanPay şu anda TRON ağı üzerinde TRX ve USDT (TRC20) destekler.
MercanPay ile başlayın
Kripto ödeme sisteminin bütün parçaları (fatura, adres, onay, webhook ve çekim) MercanPay'de hazır. Komisyon %0,4'ten başlar. Satıcı başvurunuzu yapın ve ilk faturanızı dakikalar içinde oluşturun.
